Page images
PDF

Sed nec üsdem, quibus orbis, limitibus contineri et circumfcribi fe patiatur veftra mens, fed etiam extra mundi pomaria divagetur ; perdifcatque ultimò (quod adhuc altiilimum eft) feipsam cognoscere, fimulque fanctas illas mentes, et intelligentias quibuscum poft hæc fempiternum initura est fodalitium. Quid multa nimis? vobis ad hæc omnia disciplinæ fit ille, qui tantopere in deliciis est, Aristoteles, qui quidem hæc prope cuncta fcienter et conquisite fcripta nobis reliquit addiscenda. Cujus ego ad nomen jam subito permoveri sentio vos, academici, atque in hanc fententiam duci pedetentim, et quasi eo invitante proclivius ferri. Quod fi ita fit, fane ejus rei laudem, cujusquemodi eft, illi debebitis et gratiam : quod interim ad me attinet, ego certe fatis habeo, fi veniam prolixitatis meæ pro vestra humani-tate impetravero. Dixi.

IN COLLEGIO, &c.

THESIS.

In rei cujuslibet interitu non datur refolutio ad materiam

priman.

[ocr errors][ocr errors]

para, nunc suis conviviis nauseam faciant. Contingit enim sæpenumero ingentia philofophorum volumina evolventi, et diurnis nocturnisque manibus obterenti, ut dimittatur incer. tior quam fuerit pridem. . Quicquid enini affirmat hic, et fatis valido fe putat ftatuminare argumento, refellit alter nullo negotio aut faltem refellere videtur, atque ita pene in infinitum semper habet hic quod opponat, semper ille quod respondeat ; dum miser interim lector hinc atque inde tanquam inter duas belluas diu divulsus ac difcerptus, tedioque prope enectus, tandem veluti in bivio relinquitur, huc an illuc inclinet plane anceps animi : ab utro autem stet veritas, fortasse (ne vera dissimulem) non est ope e pretium ea, qua expedit, industria explorare: quippe iæpius de re perquam minimi momenti maxima inter centurias philofophan. tium agitatur controversia. Cæterùm videor mihi inaudire fubmuffitantes quosdam, quo nunc se proripit ille ? dum in errorem invehitur, ipfe toto errat cælo : equidem agnofco erratum ; neque hoc fecissem, nisi de vestro candore mag. na mihi pollicitus. Jam igitur tandem accingañur ad in. ftitutum opus : et his tantis difficultatibus dea Lua (quod ait Lipfius) me fæliciter expediat. Quæstio quæ nobis hodie proponitur enucleanda hæc eft, an interitu cujuslibet rei detur refolutio usque ad materiam primam ? Quod aliis verbis fic proferre folent, an ulla accidentia quæ fuere in corrupto maneant etiam in genito ? hoc eft, an intereunte forma omnia intereant accidentia quæ in compofito præex: titerant ? Magna quidem eit inter multos haudquaquam obscuri nominis philofophos hac de re fententiarum discrepan. tia; hi dari ejusmodi refolutionem contendunt acerrimè, illi neutiquam dare posse mordicus defendunt; hos ut fe. quar inclinat animus, ab illis ut longe latéque diffentiam tum ratione adductus, uti opinor, tum etiam tantorum vi. rorum authoritate : hoc autem quo pacto probari queat, Teliquum est ut paulifper experiamur; idque succincte quoad poterimus, atque primo hunc in modum. Si fiat resolutio ad-materiam primam subinfertur inde essentiale istud effatum, nempe eam nunquam reperiri nudam, materiæ primæ perperam attribui; occurrent adverfarii, hoc dicitur refo pectu formæ, verum fic habento scioli isti formas substan. tiales nullibi gentium reperiri citra formas accidentarias : fed hoc leve, nec caufæ admodum jugulum petit; firmiora his

adhibenda sunt. Atque imprimis videamus ecquos habea- . mus veterum philosophorum noftrarum partium fautores; inquirentibus ecce ultro fe nobis offert Aristoteles, cumque lectissima manu suorum interpretum fe nobis agglomerat ; . quippe velim intelligatis auditores, ipfo duce et hortatore Aristotele initum hoc prælium, et bonis avibus, uti fpero, auspicatum. Qui quidem id ipsum quod nos arbitramur, innuere videtur, Metaph.7, Text. 8, ubi ait quantitatem primò inesse materiæ; huic perinde fententiæ quicunque refragabitur, possum illi dicam hæresews ex lege omnium fapientium audacter scribere. Quinimo alibi plane vult quantitatem materiæ primæ proprietatem, quod idem afsemi runt plerique ejus sectatores ; proprium autem à fuo fubjecto avellentem quis ferat ipfa vel edititii judicis fententia : verum age; cominus agamus, et quod suadeat ratio perpendamus. Affertio itaque probatur primo hinc, quod materia habet propriam entitatem actualem ex fua propria existentia, ergo potest sustentare quantitatem, eam faltem quæ dicitur interminata. Quid ? quod nonnulli confidenter affirment formam non nisi mediante quantitate in mate. riam recipi, fecundo, fi accidens corrumpitur, necesse habet uthis tantum modis corrumpatur,vel perintroductionem contrarii, vel per difitionem termini, vel per abfentiam alterius caufæ conservantis, vel denique ex defectu proprii subjecti cui inhæreat : priori modo nequit corrumpi quantitas, postea. quam contrarium non habeat; et quantumvis habeat quam litas hic tamen introduci non eft fupponendum : fecundus modus huc non spectat, utpote qui fit relatorum proprius ; nec per absentiam caufæ conservantis, ea enim, quam afsignant adversarii, est forma; accidentia autem à forma pendere concipiuntur bifariam, vel in genere causa formalis, aut efficientis ; prior dependentia non est immediata, forma enim substantialis non informat accidentia, neque intelligi poteft quod aliud munus exerceat circa ea in hoc genere causa, ideoque tantummodo mediata est, nimirum in quantum materia dependet à forma, et hæc deinceps à materia ; modus dependentiæ pofterior est in genere caufæ efficientis, à forma tamen an accidentia pendeant in hoc gem nere nécne, in ambiguo res eft : fed ut donemus ita effe, non sequitur tamen, depereunte forma juxta etiam perire

M2.

acci.

accidentia, propterea quod caufæ illi recedenti, fuccedit è. vestigio alia fimilis omnino fufficiens ad conservandum eundem numero 'effectum abfque interruptione: postremo, quod non ex defectu proprii subjecti in nihilum recidit quantitas aliáque id genus accidentia, probatur quia subjectum quantitatis eft aut compositum, aut forma, aut materia ; quod compositum non fit, ex eo liquet, quod accidens quod eft in compofito attingit fimul sua unione et materiam et formam per modum unius, at vero quantitas non poteft ullo modo attingere aniniam rationalem, dum hæc spiritualis fit, et effectus formalis quantitatis, hoc eft extenfionis quantitativæ minime capax ; porro quod forma non fit fubjectum ejus, ex fupradictis fatis eft perspicuum : restat igitur ut materia fola fit subjectum quantitatis, atque ita præciditur omnis interitus illatio in quantitate, Quod pertinet ab id quod vulgo affertur de cicatrice, argumentum efficaciflimum effe cenfeo : quis enim mihi fidem adeo extorqueat, ut credam cam in cadavere plane diversam esse ab ea quæ fuit nuperrime in vivo, cum nulla subsit ratio, nulla necessitas corrigendi sensus nostri, qui raro quidem halluci. natur circa proprium objectum ; citiusque ego et facilius audirem de larvis, deque empusis mira commemorantem, quam cerebrosos hofce philofophrastos de accidentibus suis de novo procreatis ftulte et insubide obgannientes. Etenim calorem, cæterasque animalis qualitates intensibiles et remissibiles easdem prorsus pernovimus in ipso mortis articulo, et post mortem itidem ; quorsum enim deftruerentur hæ, cum aliæ similes sunt producendæ ? huc accedit, quod fi de novo procrearentur, ad tempus non adeo exiguum durarent, neque etiam repente ad fummum pervenirent intenfionis gradum, fed paulatim et quasi pedetentim. Adde quod vetustissimum fit axioma, quantitatem sequi materiam, et qualitatem formam. Potui quidem, immo ac debui huic rei diutius immorari, ac profecto nescio an vobis, mihimet certe ipse maximopere sum tædio. Superest ut jam ad ad. verfariorum argumenta descendamus, quæ faxint mufæ, ut ego in materiam primam fi fieri potest, vel potius in nihi. lum redigam. Quod ad primum attinet; Aristotelis testi. monium, quod dixerit in generatione non manere subjectum sensibile, occurrimus illud intelligi debere de subjecto com

pleto

« PreviousContinue »