Page images
PDF

CAP. XXVII.

De Distributione ex Effectis, ubi de Genere et Specie.

[ocr errors]

10, noftrases eft pars genephil. 8,25

Sic etiam Aristoteles, Phil. 8, 25. Et Cicero Invent. 1,

Pars quæ generi subest.” Ex definitione autem generis intelligimus fpeciem ejusmodi partem esse cujus essentia communis in generis significatione contineatur. Propriam autem efsentiam fpecies, per quam est id quod est, à propria forma habet, quæ generis significatione minime continetur.” Sic etiam Ariltot. Phil. 5, 12, “Genus non videtur particeps esse differentiarum : fimul n. contrariorum idem particeps eflet ; differentiæ n. contrariæ funt.” Unde

. illud;

[ocr errors]
[ocr errors]

Excellit quidem quia quicquid in artibus ex causis et effectis fumitur, id totum ferè generis et speciei notionibus comprehenditur : difficilis est, cùm quia formæ, unde species oriuntur, difficiles itidem inventu sunt; tum etiam propter vocum penuriam, quibus genera et species apte nominentur.

Attamen illustrationis et exempli gratia afferemus quod poterimus. Ovidius i Metam. dividit animal in quinque species, stellas, aves, bestias, pisces, homines : ftellis animam tribuens, ut etiam quidam philofophi tribuerunt.

· “ Neu regio foret ulla fuis animalibus orba,

Astra tenent cæleste folum forméque deorum,” &c. Sic Cic. Offic. 1, virtutem dividit in fpecies quatuor, prudentiam, justitiam, fortitudinem, temperantiam ; quæ tamen ipfæ non ponuntur in distributione, sed, quod idem eft, earum formæ. “ Sed omne quod honeftum est, id quatuor partium oritur ex aliqua: aut enim in perspicentia veri folertiáque verfatur, aut in societate hominum tuenda, tribuendóque fuum unicuique, et rerum contractarum fide ; aut in animi excelfi atque invicti magnitudine ac robore; aut in omnibus quæ fiunt, quæque dicuntur, ordine et modo, in quo inest modestia et temperantia.”

Hæc quidem, ut dixi, est « distributio generis in fpe. cierum formas;" quæ perinde est ac fi in ipsa species effet; " quia forma cum genere conftituunt fuas species.”

6 Genus et species non folum tractantur hac fimplici divisionis formula, fed etiam feparatim alterum ex al. tero.".

Hoc est, quod de toto genere, id de omnibus etiam speciebus rectè affirmatur. Sic Cicero, pro Archia, poëticam cum eloquentia comparans, quæ funt fpecies artis, cognatas effe ait inter fe, quia idem de artibus in genere, humanioribus præsertim, affirmatur. “ Etenim omnes artes, quæ ad humanitatem pertinent, habent quoddam

commune vinculum, et quasi cognatione quadam inter se · continentur.”

" Contra genus tractatur per species.”

Hoc eft, quod de omnibus fpeciebus, id de genere quo. que rectè affirmatur. Sic Ovidius probat, virtutem in · Vol. VI.

rebus

rebus adversis clariorem effe, per inductionem fpecierum : quoniam fcilicet virtus militis, nautæ, medici, rebus adverfis fpectatur, 4 Trist.

[ocr errors][ocr errors][merged small]
« PreviousContinue »